Red Purple Black
Kurdistanigawre@gmail.com
له‌ڕۆژێكی‌ وه‌ك ئه‌مڕۆدا 10-30 ... کامەران حەمید حەسەن

shex mahmuodله‌ڕۆژێكی‌ وه‌ك ئه‌مڕۆدا 10-30

- ڕۆژی‌ 30ی‌ تشرینی‌ یه‌كه‌می‌ ساڵی‌ 1459‌و زاینی‌، ئه‌دیب‌و نوسه‌ری‌ ناوداری‌ ئیتاڵی‌، (بۆجیۆ براشیلیۆنی‌) كۆچی‌ دوایی‌ كردووه‌، كه‌ یه‌كێك بووه‌ له‌ئه‌دیبه‌ گه‌وره‌كانی‌ سه‌ده‌كانی‌ ناوه‌ڕاست‌و ڕۆڵی‌ زۆری‌ بینیوه‌ له‌پێشخستنی‌ ئه‌ده‌بی‌ ئه‌وروپادا.

- له‌ساڵی‌ 1735‌و له‌ڕۆژێكی‌ وه‌كو ئه‌مڕۆدا، (جۆن ئادامز) دووه‌م سه‌رۆكی‌ ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كانی‌ ئه‌مریكا له‌دایك بووه‌، كه‌ ڕۆڵی‌ زۆری‌ بینیوه‌ له‌ڕزگاركردنی‌ گه‌لی‌ ئه‌مریكادا له‌ژێر ده‌ستی‌ داگیركارانی‌ ئینگلیز.

- ڕۆژی‌ 30ی‌ تشرینی‌ یه‌كه‌می‌ ساڵی‌ 1918، په‌یماننامه‌ی‌ (مۆردۆس) به‌ڕێوه‌چوو، كه‌ تێیدا ده‌وڵه‌تی‌ عوسمانی‌ به‌بێ‌ هیچ قه‌یدو شه‌رتێك‌و له‌میانی‌ جه‌نگی‌ یه‌كه‌می‌ جیهانیدا، خۆی‌ دا به‌ده‌ستی‌ وڵاتانی‌ هاوپه‌یمانه‌وه‌.

- له‌ڕۆژێكی‌ وه‌كو ئه‌مڕۆ‌و له‌ساڵی‌ 1928دا، بۆ یه‌كه‌مجار له‌مێژووی‌ به‌ریتانیادا، په‌خشی‌ ته‌له‌فزیۆن ده‌ستی‌ پێكرد، كه‌ سه‌ره‌تاش بۆ ماوه‌ی‌ چه‌ند كاتژمێرێك‌و به‌شێوه‌ی‌ تێست به‌رنامه‌كان په‌خش ده‌كران.

- له‌ڕۆژێكی‌ وه‌كو ئه‌مڕۆ‌و له‌ساڵی‌ 1930دا، به‌هۆی‌ پێكدادان‌و شه‌ڕێك له‌نێوان شۆڕشگێڕانی‌ (شێخ مه‌حمود حه‌فید)‌و هێزه‌كانی‌ پۆلیس له‌نزیك شاری‌ سلێمانی‌، پۆلیسێك كوژرا، به‌و هۆیه‌شه‌وه‌ ئاڵۆزی‌ كه‌وته‌ نێوان حكومه‌تی‌ كوردستان‌و ده‌وڵه‌تی‌ عێراق.

- ڕۆژی‌ 30ی‌ تشرینی‌ یه‌كه‌می‌ ساڵی‌ 1939، زانا‌و پزیشكی‌ ناوداری‌ ئه‌مریكی‌، (دانیال ناتان) له‌دایك بووه‌، كه‌ به‌هۆی‌ خزمه‌ت‌و داهێنانه‌ زۆره‌كانی‌ له‌بواری‌ پزیشكیدا، ساڵی‌ 2001 خه‌ڵاتی‌ نۆبڵی‌ له‌بواری‌ پزیشكیدا پێبه‌خشراوه‌.

- له‌ساڵی‌ 1953‌و له‌ڕۆژێكی‌ وه‌كو ئه‌مڕۆدا، (دوایت ئایزنهاوه‌ر)ی‌ سه‌رۆكی‌ ئه‌مریكا به‌شێوه‌یه‌كی‌ ڕه‌سمی‌ ڕه‌زامه‌ندیی‌ پیشاندا له‌سه‌ر به‌ڵگه‌نامه‌یه‌ی‌ تایبه‌ت به‌ئه‌نجومه‌نی‌ ئاسایشی‌ نه‌ته‌وه‌یی‌، كه‌ تێیدا پێداگریی‌ له‌سه‌ر پارێزگاریكردن‌و فراوانكردنی‌ جبه‌خانه‌ ئه‌تۆمییه‌كه‌ی‌ ویلایه‌ته‌ یه‌كگرتووه‌كان ده‌كرد، به‌ئامانجی‌ به‌ره‌گاربوونه‌وه‌ی‌ مه‌ترسییه‌كانی‌ شه‌پۆلی‌ كۆمۆنیستی‌.

- له‌ڕۆژێكی‌ وه‌كو ئه‌مڕۆ‌و له‌ساڵی‌ 1960دا، ئه‌فسانه‌ی‌ تۆپی‌ پێی‌ ئه‌رجه‌نتینی‌‌و یاریزان‌و كاپتنی‌ هه‌ڵبژارده‌ی‌ تۆپی‌ پێی‌ ئه‌رجه‌نتین، له‌دایك بووه‌، كه‌ ساڵی‌ 1986 ڕۆڵی‌ زۆری‌ بینیوه‌ له‌به‌ده‌ستهێنانی‌ جامی‌ مۆندیالدا بۆ وڵاته‌كه‌ی‌.

- له‌ساڵی‌ 1971‌و له‌ڕۆژێكی‌ وه‌كو ئه‌مڕۆدا، نوسه‌ر‌و تێكۆشه‌ری‌ گه‌لی‌ كورد له‌خۆرهه‌ڵاتی‌ كوردستان، دكتۆر (تاهر به‌هجه‌ت مه‌ریوانی‌) كۆچی‌ دوایی‌ كردووه‌.

- له‌ڕۆژێكی‌ وه‌كو ئه‌مڕۆ‌و له‌ساڵی‌ 1979دا، له‌میانی‌ كۆنگره‌ی‌ بنغازیدا كه‌ له‌لیبیا به‌ڕێوه‌چوو، (موعه‌ممه‌ر قه‌زافی‌) سه‌رۆكی‌ لیبیا، پشتیوانیی‌ خۆیی‌ بۆ شۆڕشی‌ گه‌لی‌ كورد‌و مافی‌ چاره‌ی‌ خۆنوسین بۆ پارچه‌كانی‌ كوردستان ده‌ربڕی‌‌و ئاماژه‌ی‌ به‌وه‌كرد، ئه‌و وڵاتانه‌ی‌ كوردیان به‌سه‌ردا دابه‌شكراوه‌، سته‌می‌ زۆر له‌نه‌ته‌وه‌ی‌ كورد ده‌كه‌ن.

- ڕۆژی‌ 30-10ی‌ ساڵی‌ 1980، (ئه‌حمه‌د بن بللـه‌)ی‌ سه‌رۆكی‌ پێشووی‌ جه‌زائیر له‌و كۆت‌و به‌نده‌ ده‌ستبه‌سه‌رییه‌ ئازادكرا، كه‌ پێشتر‌و له‌میانی‌ كوده‌تا سه‌ربازییه‌كه‌ی‌ (هواری‌ بومدین)دا خرابووه‌ سه‌ری‌.

- له‌ڕۆژێكی‌ وه‌كو ئه‌مڕۆ‌و له‌ساڵی‌ 1988دا، هێزه‌ ئه‌منییه‌كانی‌ عێراق له‌ناوچه‌ی‌ (دوبز)ی‌ باشوری‌ كه‌ركوك، هه‌شتا هاوڵاتیی‌ كوردیان گوللـه‌باران كرد، كه‌ پێشتر له‌ناوچه‌كانی‌ ده‌وروبه‌ری‌ شاری‌ كۆیه‌ ده‌ستگیر كرابوون.

- له‌ساڵی‌ 1991‌و له‌ڕۆژێكی‌ وه‌كو ئه‌مڕۆدا، كۆنگره‌ی‌ ئاشتیی‌ مه‌درید له‌ئیسپانیا ده‌ستی‌ به‌كاره‌كانی‌ كرد، كه‌ نوێنه‌ری‌ (سوریا، لوبنان، فه‌ڵه‌ستین، ئوردن‌و ئیسرائیل) به‌شدارییان تێدا كرد‌و له‌لایه‌ن (ئه‌مریكا‌و یه‌كێتی‌ سۆڤێت)ه‌وه‌ سه‌رپه‌رشتی‌ ده‌كرا، ئامانج له‌كۆنگره‌كه‌ش به‌دیهێنانی‌ ئاشتی‌ بوو له‌خۆرهه‌ڵاتی‌ ناوه‌ڕاستدا.

- ڕۆژی‌ 30-10ی‌ ساڵی‌ 1992، یه‌كه‌م ژماره‌ی‌ ڕۆژنامه‌ی‌ (ئه‌لئیتیحاد) بڵاوكراوه‌ته‌وه‌، كه‌ ئۆرگانی‌ یه‌كێتیی‌ نیشتمانیی‌ كوردستان بووه‌‌و به‌زمانی‌ عه‌ره‌بی‌ ده‌رچووه‌.

- له‌ڕۆژێكی‌ وه‌كو ئه‌مڕۆ‌و له‌ساڵی‌ 1994دا، به‌به‌شداریی‌ نوێنه‌ری‌ شه‌ست وڵاتی‌ جیهان، یه‌كه‌مین كۆنگره‌ی‌ ئابوریی‌ وڵاتانی‌ خۆرهه‌ڵاتی‌ ناوه‌ڕاست له‌شاری‌ (دارولبه‌یزائی‌) مه‌غرب ده‌ستی‌ پێكرد، كه‌ ماوه‌ی‌ چه‌ند ڕۆژێكی‌ خایاند‌و پرسی‌ بازرگانی‌‌و ئابوری‌ له‌ناوچه‌ی‌ خۆرهه‌ڵاتی‌ ناوه‌ڕاستدا تاووتوێ‌ كرا.

- ڕۆژی‌ 30ی‌ تشرینی‌ یه‌كه‌می‌ ساڵی‌ 1995، ڕیفراندۆمێكی‌ گشتی‌ له‌هه‌رێمی‌ (كه‌یبك)ی‌ كه‌نه‌دا به‌ڕێوه‌چوو، كه‌ تایبه‌ت بوو به‌ده‌نگدان له‌سه‌ر جیابوونه‌وه‌ یاخود جیانه‌بوونه‌وه‌ له‌كه‌نه‌دا، ئه‌نجامه‌كه‌شی‌ ئه‌وه‌بوو كه‌ زۆرینه‌ی‌ به‌شداربووان ده‌نگیان به‌وه‌دابوو، له‌چوارچێوه‌ی‌ كه‌نه‌دادا بمێننه‌وه‌.

- له‌ساڵی‌ 2004‌و له‌ڕۆژێكی‌ وه‌كو ئه‌مڕۆدا، (ئوسامه‌ بنلادن)ی‌ سه‌ركرده‌ی‌ ڕێكخراوی‌ قاعیده‌، له‌گرته‌یه‌كی‌ ڤیدیۆییدا دانی‌ به‌وه‌دا نا، كه‌ هێرشه‌كانی‌ 11ی‌ سێپته‌مبه‌ر له‌لایه‌ن قاعیده‌وه‌ ئه‌نجامدراوه‌‌و ئامانج لێی‌ به‌ره‌نگاربوونه‌وه‌ی‌ ده‌سه‌ڵاتی‌ ئه‌مریكا بووه‌ له‌جیهاندا.

- ڕۆژی‌ 30ی‌ تشرینی‌ یه‌كه‌می‌ ساڵی‌ 2004، له‌پارێزگای‌ كه‌ركوك لیژنه‌یه‌كی‌ تایبه‌ت پێكهێنرا بۆ لێكۆڵینه‌وه‌ له‌و ئاواره‌ عه‌ره‌بانه‌ی‌، كه‌ له‌سه‌رده‌می‌ ڕژێمی‌ به‌عسدا‌و له‌چوارچێوه‌ی‌ سیاسه‌تی‌ ته‌عریبدا، له‌ناو شاری‌ كه‌ركوك‌و ده‌وروبه‌ری‌ نیشته‌جێ‌ كرابوون‌و دوای‌ ڕوخانی‌ ده‌سه‌ڵاته‌كه‌ی‌ (سه‌دام حسێن) له‌ترسی‌ جه‌ماوه‌ری‌ كه‌ركوك، ناوچه‌كه‌یان به‌جێهێشتبوو.

- له‌ڕۆژێكی‌ وه‌كو ئه‌مڕۆ‌و له‌ساڵی‌ 2009دا، زانا‌و نوسه‌ری‌ بواری‌ زانستی‌ كۆمه‌ڵناسی‌، (كلۆد لیڤی‌ سترۆس) كۆچی‌ دوایی‌ كردووه‌، كه‌ ڕۆڵی‌ زۆری‌ هه‌بووه‌ له‌پێشخستنی‌ زانستی‌ كۆمه‌ڵناسیدا.

Share