Red Purple Black
Kurdistanigawre@gmail.com
دەوڵەتی کوردی زەمینەی دەوێت... عارف کەریم

arif_karimده‌بێت زه‌مینه‌خۆشكردن بۆ دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌ت له‌بازنه‌ی ئیراده‌ی تاكه‌كه‌س‌و حیزب‌و خێڵ بێته‌ده‌ره‌وه‌” عارف كه‌ریم سیاسه‌تمه‌دار‌و نووسه‌ر

به‌شی‌ دووه‌م‌و كۆتایی‌

 

عارف كه‌ریم سیاسه‌تمه‌دار‌و رۆشنبیر‌و نوسه‌ر، له‌م به‌شه‌ی‌ چاوپێكه‌وتنه‌كه‌دا باس له‌بنه‌مانی‌ دامه‌زراندنی‌ ده‌وڵه‌تی‌ سه‌ربه‌خۆ بۆ كورد له‌باشووری‌ كوردستان ده‌كات‌و به‌وردی‌ ئاسته‌نگه‌كان روونده‌كاته‌وه‌.
ناوبراو، به‌پێویستی‌ ده‌زانێت كورد پێش چاوه‌روانی‌ رازیبوونی‌ وڵاته‌ زلهێزه‌كان بۆ ده‌وڵه‌تی‌ كوردی‌، خه‌ریكی تیماركردنی ئه‌و زامانه‌‌و ده‌لاقانه‌ بێت كه‌ به‌له‌شیه‌وه‌یه‌، هه‌روه‌ها گێرانه‌وه‌ی ناوچه‌ داگیركراوه‌كان‌و ده‌رچوونی سوپای توركیا به‌دووخاڵی‌ گرنگ ده‌زانێت كه‌ به‌بێ‌ جێبه‌جێكردنیان دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌ت كه‌موكوری ده‌بێت.

ئاماژه‌ به‌وه‌شده‌دات كه‌ زه‌مینه‌خۆشكردن‌و با‌نگه‌شه‌كردن بۆ دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تێكی سه‌ربه‌خۆ ده‌بێ له‌بازنه‌ی ئیراده‌ی تاكه‌كه‌س‌و حیزب‌و هۆز‌و خێڵ بێته‌ده‌ره‌وه‌‌و بببێته‌ خواستی‌ ئیراده‌یه‌كی میللی‌و نه‌ته‌وه‌یی‌و تێكرای گه‌لی كورد بریاری بۆ بدات.

هاوڵاتی‌: ئایا بنه‌ماكانی دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تێكی سه‌ربه‌خۆ بۆ كورد له‌هه‌لومه‌رجی ئه‌مرۆی كوردستاندا له‌باره‌؟

عارف كه‌ریم: بیروبۆچوون‌و لێكدانه‌وه‌ی جیاواز هه‌یه‌ سه‌باره‌ت به‌بنه‌ماكانی دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تێكی كوردی له‌هه‌لومه‌رجی ئه‌مرۆی كوردستاندا، له‌پێشاندا ده‌مه‌وێ به‌وه‌ ده‌ستپێبكه‌م كه‌ گه‌لی كورد له‌ساڵی 2005دا له‌باشووری كوردستان له‌كاتی هه‌ڵبژاردنه‌كاندا راپرسییه‌كی نافه‌رمی ئه‌نجامدا سه‌باره‌ت به‌وه‌ی (ئایا كورد ده‌یه‌وێت له‌گه‌ڵ‌ عێراقدا بمێنێته‌وه‌ یاخود ده‌یه‌وێت جیاببێته‌وه‌ له‌عێراق‌و ده‌وڵه‌تی سه‌ربه‌خۆ بۆ خۆی دروستبكات؟) ئه‌نجامه‌كان ئه‌وه‌ی پیشاندا كه‌ له‌98%ی گه‌لی كورد نایه‌وێت له‌گه‌ڵ عێراقی عه‌ره‌بیدا بمێنێته‌وه‌‌و داوای جیابوونه‌وه‌ ده‌كات له‌عێراق، هه‌رچی پارتی‌و یه‌كێتیشه‌ به‌توندی له‌دژی وه‌ستانه‌وه‌‌و كۆسپی زۆریان خسته‌به‌رده‌م ئه‌و كۆمیته‌و لیژنانه‌ی بۆ ئه‌و مه‌به‌سته‌ دروستبوبوون له‌ناوه‌وه‌‌و ده‌ره‌وه‌ی كوردستان، نه‌ك هه‌ر ئه‌مه‌ ئه‌وان ئه‌وروپا‌و ئه‌مه‌ریكاشیان تێگه‌یاندبوو كه‌ گوێنه‌ده‌نه‌ ئه‌م راپرسییه‌‌و هیچ حسابێكی بۆ نه‌كه‌ن.

هه‌ڵبه‌ته‌ شتێكی سه‌یروسه‌مه‌ره‌ نه‌بوو كه‌ پارتی‌و یه‌كێتی به‌مشێوه‌یه‌ ره‌فتاریان كرد‌و كاره‌كه‌یان تێكدا چونكه‌ به‌درێژایی خه‌باتی سیاسییان، رۆژێك له‌رۆژان دروشمێكی له‌و بابه‌ته‌یان به‌رزنه‌كردووه‌ته‌وه‌ كه‌ بۆنی دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تی كوردی لێبێت، ئه‌مه‌ جگه‌ له‌وه‌ی له‌به‌رنامه‌ی سیاسی ئه‌واندا نییه‌ تێبكۆشن له‌پێناوی دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تێكی سه‌ربه‌خۆ بۆ كورد، هه‌ر له‌به‌ر ئه‌مه‌ش بوو كاتی خۆی شه‌قیان هه‌ڵدا له‌و دوو ده‌رفه‌ته‌ زێرینه‌ی بۆ گه‌له‌كه‌مان هه‌ڵكه‌وت‌و ده‌توانرا سوودی لێوه‌ربگیرێت‌و بانگه‌شه‌ی ده‌وڵه‌تی كوردی پێبكه‌ن.

ده‌رفه‌تی یه‌كه‌م كۆره‌وه‌كه‌ی ساڵی 1991 بوو كه‌ هه‌موو دنیا هه‌ڵسایه‌ سه‌رپێ بۆ كورد، كه‌چی ئه‌مان چوونه‌ به‌غدا‌و جه‌للاده‌كه‌ی كوردیان ماچكرد، ده‌رفه‌تی دووه‌م پرۆسه‌ی ئازادكردنی عێراق بوو له‌رۆژی 9/4/2003دا‌و حوكمی ئاگروئاسن‌و خوێنرێژی به‌غدا كۆتاییهات‌و فاشیسته‌كه‌ی عێراق -سه‌ددام- هه‌ڵات‌و خۆی شارده‌وه‌ هه‌تا دوایی كه‌وته‌ ده‌ستی گه‌ل، جگه‌ له‌م دوو ده‌رفه‌ته‌ ‌هه‌ر له‌ساڵانی نه‌وه‌ده‌كاندا پێش پرۆسه‌ی ئازادكرنی عێراق به‌چه‌ند ساڵێك سه‌رۆكی فه‌ره‌نسا فرانسۆ میتران به‌ره‌سمی ئاگاداری هه‌ردوولایان (پارتی‌و یه‌كێتی) كرد كه‌ كاربكه‌ن به‌شێنه‌یی‌و نهێنی، زه‌مینه‌ خۆشبكه‌ن بۆ دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تێكی كوردی، كه‌چی ئه‌م به‌دبه‌ختانه‌ له‌باتی سوپاس‌و پێزانین، به‌په‌له‌ (ده‌تگوت جیوه‌یان تێكردوون) خۆیان گه‌یانده‌ لای توركه‌كان‌و وتیان فریاكه‌ون ده‌وڵه‌تمان بۆ دروست ده‌كه‌ن!!!، ئه‌وان به‌م كاره‌یان ئابرووی فه‌ره‌نسایان بردو فه‌ره‌نسایش ئه‌و بروایه‌ی به‌وان هه‌یبوو لێی سه‌ندنه‌وه‌.

جگه‌ له‌مانه‌ پارتی‌و یه‌كێتی ئه‌و دوو حیزبه‌ بوون كه‌ عێراقی هه‌ڵوه‌شاوه‌یان لكانده‌وه‌ به‌یه‌كه‌وه‌‌و رۆڵێكی هه‌تا بڵێی خراپ‌و ناله‌باریان گێرا له‌دروستكردنه‌وه‌ی عێراق، عه‌ره‌به‌كان خۆیان به‌سوننه‌‌و شیعه‌‌و حیزبه‌ جۆراوجۆره‌كانیانه‌وه‌ ئه‌مه‌نده‌ی ئه‌مان به‌په‌رۆش نه‌بوون، هه‌ر ئه‌مان هاتن ده‌ستوورێكی لوغمكراویان په‌سه‌ندكرد كه‌ ‌كه‌ی بیانه‌وێت مادده‌و برگه‌كانی ده‌ته‌قێننه‌وه‌ به‌رووی كوردا به‌مه‌رجێك پێش دارشتنه‌وه‌ی ده‌ستوور ژماره‌یه‌كی زۆر له‌روناكبیرو نووسه‌ر‌و سیاسه‌تمه‌داری گه‌له‌كه‌مان وتاری زۆریان بڵاوكرده‌وه‌‌و راوسه‌رنجی خۆیان وت له‌سه‌ر ده‌ستوور، به‌ڵام به‌داخه‌وه‌ پارتی‌و یه‌كێتی گوێیان لێنه‌گرت‌و رێزیشیان لێنه‌گرت، هه‌رئه‌مان چاره‌نووسی له‌ 40%ی خاكی داگیركراوی كوردستانیان به‌سته‌وه‌ به‌ماده‌كانی 58‌و 140وه‌ كه‌ ساڵانێكی دوورو درێژه‌ شیوه‌ن‌و گریانی بۆ ده‌كه‌ن گوایه‌ ده‌یگێرنه‌وه‌ بۆ سه‌ر خاكی كوردستان.

ئه‌مه‌ی سه‌ره‌وه‌ شتێكی كه‌م بوو له‌سیاسه‌تی دوو حیزبی ده‌سه‌ڵاتدار له‌كوردستاندا‌و من ده‌پرسم: ئایا ئه‌مه‌ ده‌بێته‌ بنه‌ما بۆ دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تێكی سه‌ربه‌خۆ بۆ كورد؟ به‌بێگومان نه‌خێر.

بیرورای تریش هه‌یه‌ كه‌ پێیوایه‌ كوردستان كه‌وتووه‌ته‌ نێوده‌وڵه‌ته‌ كۆلۆنیالیسته‌كانه‌وه‌‌و پانتاییه‌كی كه‌م یان زۆری له‌سه‌ر ده‌ریا نییه‌‌و ئه‌گه‌ر كورد بانگه‌شه‌ی دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌ت بكات ئه‌وا ده‌كه‌وێته‌ به‌ر هه‌ره‌شه‌و ئابڵوقه‌‌و په‌لاماری داگیركه‌ران.

لێكدانه‌وه‌ی تریش هه‌یه‌ كه‌ گوایا به‌بێ ره‌زامه‌ندی توركیا‌و ئێران، كورد ناتوانێت ده‌وڵه‌تی نه‌ته‌وه‌یی خۆی دامه‌زرێنێت، هه‌ندێكیتر پێیانوایه‌ كه‌ ده‌بێت ئه‌مه‌ریكاو یه‌كێتی ئه‌وروپا ره‌زامه‌ندی خۆیان نیشانبده‌ن بۆ ئه‌وه‌ی كورد ببێته‌ خاوه‌نی ده‌وڵه‌تی خۆی‌و كه‌سیش نه‌توانێت په‌لاماری بدات.

من خۆم برواموایه‌ كه‌ كێشه‌ی كورد ئاڵۆزترین‌و سه‌ختترین كێشه‌ی سیاسی ئه‌م دنیایه‌یه‌ به‌هۆی باری جیۆپۆلیتیكی كوردستان‌و شێوازی دابه‌شكردنه‌كه‌ی كوردستان به‌سه‌ر عێراق‌و ئێران‌و توركیا‌و سوریادا.

سه‌ره‌تا ئه‌م وڵاتانه‌ به‌هیچ شێوه‌یه‌ك دۆستایه‌تی كوردیان نه‌ویستووه‌‌و ناوێ‌و هه‌تا بۆیانكرابێت دوژمنایه‌تی گه‌لی كوردیان كردووه‌‌و چییان له‌ده‌ست هاتبێت سه‌باره‌ت به‌تواندنه‌وه‌ی نه‌ته‌وه‌ی كورد كردوویانه‌‌و دواشت كه‌ په‌نایان برده‌به‌ر ئه‌نفال‌و به‌كارهێنانی چه‌كی كیمیایی بوو، واته‌ (جینۆسایدكردنی گه‌لی كورد)، له‌به‌رئه‌وه‌ نه‌نگییه‌ بۆ گه‌لی كورد بانگه‌شه‌ی برایه‌تی بكات له‌گه‌ڵ‌ به‌رانبه‌ره‌كه‌ی كه‌ جینۆسایدی كردووه‌‌و له‌سه‌ر خاكه‌كه‌ی خۆی سریوویه‌ته‌وه‌.

ئاڵۆزییه‌كی تری كێشه‌ی ئێمه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ سیستمی سیاسی وڵاتانی داگیركه‌ر، باری سیاسی‌و كۆمه‌ڵایه‌تی‌و ئابووری، باری مه‌وزوعی‌و زاتی هیچیان له‌ویتریان ناچێت، هه‌ریه‌ك له‌م وڵاتانه‌ كۆمه‌ڵێك پابه‌ندبوونی دیپلۆماسی‌و ئابووری‌و سیاسییان له‌گه‌ڵ دنیای ده‌ره‌وه‌دا هه‌یه‌ جگه‌ له‌وه‌ی هه‌ریه‌كه‌یان ئه‌ندامه‌ له‌رێكخراوی نه‌ته‌وه‌یه‌كگرتووه‌كاندا‌و به‌حوكمی په‌یوه‌ندی ئابووری‌و بازرگانییان له‌گه‌ڵ‌ دنیای ده‌ره‌وه‌دا ته‌نگیان به‌كورد هه‌ڵچنیووه‌‌و به‌رده‌وامن له‌سه‌ر پاڵه‌په‌ستۆ‌و فشاری سیاسی له‌سه‌ر كورد.

ئاڵۆزییه‌كی تری كێشه‌كه‌ی ئێمه‌ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ زلهێزه‌كان خۆیان نه‌ك ئه‌و وڵاتانه‌ی كوردیان به‌سه‌ردا دابه‌شكراوه‌ به‌پێی به‌رژه‌وه‌ندی‌و رێككه‌وتننامه‌ی نێوان خۆیان كوردستانیان دابه‌شكردووه‌ له‌نێوان خۆیاندا، له‌به‌رئه‌وه‌ به‌بیری من ته‌نیا زلهێزه‌كانه‌ كه‌ ده‌توانن رۆڵی گرنگ بگێرن له‌تێكدانه‌وه‌ی سنووره‌ ده‌ستكرده‌كه‌ی كوردستان له‌م به‌شانه‌، ئه‌مه‌یش مومكین نییه‌ رووبدات ئه‌گه‌ر نه‌رژێته‌ به‌رژه‌وه‌ندی ئه‌وانه‌وه‌ (واته‌ زلهێزه‌كان) بۆ نموونه‌ ئه‌مرۆ گه‌لی كورد له‌كوردستانی باشوور له‌سایه‌ی هه‌ردوو جه‌نگی خه‌لیجدا‌ چه‌ند هه‌نگاوێك چووه‌ته‌ پێشه‌وه‌ كه‌ به‌راورد ناكرێ له‌گه‌ڵ به‌شه‌ داگیركراوه‌كانی تری كوردستان چونكه‌ عێراق‌و كوردستان به‌هۆی نه‌وت‌و گاز‌و سامانه‌ سروشتییه‌كانیه‌وه‌ كه‌وتوونه‌ته‌ خانه‌ی به‌رژه‌وه‌ندی ئه‌مه‌ریكا‌و به‌ریتانیا‌و یه‌كێتی ئه‌وروپاوه‌. ئه‌وا‌ن هه‌ڵوێستیان له‌كورد‌و كێشه‌كه‌ی وه‌كو رابردوو نییه‌ كه‌ پشتگیری ته‌واویان له‌رژێمه‌ دیكتاتۆره‌كان‌و سه‌ددام ده‌كرد‌و به‌لایانه‌وه‌ گرنگ نه‌بوو كورد چی به‌رانبه‌ر ده‌كرێت‌و چی به‌سه‌ردێت.

تێكدانی سنووره‌ ده‌ستكرده‌كانی كوردستان هه‌روا كارێكی ئاسان نییه‌‌و به‌بروای من له‌گه‌ڵ‌ وه‌رچه‌رخانێكی سیاسی‌و مێژوویی نوێدا ئه‌و كاره‌ جێبه‌جێده‌بێت، بۆ نموونه‌ هه‌ڵگیرسانی جه‌نگێك له‌ناوچه‌كه‌.ده‌رباره‌ی شێوازی رزگاربوون‌و دروستكردنی كیانێكی سیاسی له‌م به‌شانه‌ی كوردستان، من پێموایه‌ كه‌ هه‌ر به‌شه‌ به‌هۆی له‌یه‌كنه‌چوونی باری سیاسی‌و ئابوورییانه‌وه‌، باشتره‌ كه‌ به‌جیا داوای مافی چاره‌ی خۆنووسینی خۆی بكات‌و دواجار ئه‌گه‌ر ده‌رفه‌ت ده‌ستكه‌وت ئه‌وا له‌شێوه‌ی یه‌كێتییه‌كی فیدراڵی یان كۆنفیدراڵی یه‌كبگرنه‌وه‌.

ئه‌وه‌ی په‌یوه‌ندی به‌كوردستانی باشووره‌وه‌ هه‌بێت، هه‌موومان ئه‌و راستییه‌ مێژووییه‌ ده‌زانین كه‌ عێراق له‌سێ پێكهاته‌ی شیعه‌‌و سوننه‌‌و كورد پێكهاتووه‌‌و پێشتر له‌سه‌رده‌می ده‌سه‌ڵاتی ئیمپراتۆری عوسمانیدا ‌به‌ویلایه‌تی به‌سره‌‌و به‌غدا‌و موسڵ‌ ناسراو بووه‌‌و له‌ساڵی 1921دا به‌زۆر به‌بێ پرسكردن به‌میلله‌ت لكێنراوه‌ به‌یه‌كه‌وه‌‌و ده‌وڵه‌تی عێراقیان لێپێكهێناوه‌، ئه‌م پێوه‌لكاندنه‌ به‌زۆره‌ به‌درێژایی 83 ساڵ‌، شه‌رو ئاژاوه‌‌و خوێنرشتنی له‌گه‌ڵ‌ خۆی هێناوه‌‌و هیچ یه‌كێك له‌و سێ پێكهاته‌یه‌‌ له‌سایه‌ی ده‌وڵه‌تی عێراقدا نه‌حه‌ساوه‌ته‌وه‌‌ بۆیه‌ به‌لای منه‌وه‌ تاكه‌ چاره‌سه‌ر بۆ ئه‌م به‌شه‌ی كوردستان ئه‌وه‌یه‌ كه‌ بانگه‌شه‌ی دابه‌شكردنی عێراق بكرێت بۆ سێ ده‌سه‌ڵاتی كۆنفیدراڵی كورد‌و سوننه‌‌و شیعه‌ له‌چوارچێوه‌ی كۆمارێكدا‌و له‌هه‌مانكاتدا هه‌وڵبدرێت له‌رێگه‌ی ئه‌مه‌ریكاوه‌ توركیا بهێنرێته‌ ناو موعاده‌له‌ تازه‌كه‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی له‌داهاتوویه‌كی نزیكدا‌ باشووری كوردستان بتوانێ په‌یوه‌ندییه‌كانی له‌گه‌ڵ‌ توركیا به‌هێزبكات و یه‌كێتییه‌كی كۆنفدراڵی درووستبكه‌ن له‌گه‌ڵ‌ توركیادا وه‌كو دوو كۆمار به‌مه‌رجێك خزمه‌تی به‌رژه‌وه‌ندی هه‌ردوولا بكات، به‌بۆچوونی من هێنانی توركیا بۆ ناو موعاده‌له‌كه‌ له‌باشووری كوردستان ئه‌همییه‌تێكی سیاسی‌و ئابووری گرنگی هه‌یه‌ به‌هۆی ئه‌وه‌ی توركیا ده‌روازه‌یه‌كی گه‌وره‌یه‌ به‌رووی ئه‌وروپادا‌و یارمه‌تییه‌كی گه‌وره‌ی ئێمه‌ ده‌دات كه‌ نزیكببینه‌وه‌ له‌ئه‌وروپا به‌بێ كێشه‌‌و سه‌رئێشه‌، جگه‌ له‌وه‌ سامانی كوردستان له‌نه‌وت‌و گاز له‌داهاتوودا له‌رێگای توركیاوه‌ ده‌رواته‌ ده‌ره‌وه‌، هه‌روه‌ها توركیا ده‌بێته‌ پردێك له‌نێوان كوردستان‌و ئه‌وروپا به‌مه‌به‌ستی هه‌موو جۆره‌ بازرگانییه‌ك‌و ناردنه‌ده‌ره‌وه‌ی كه‌لوپه‌ل‌و به‌رهه‌می كوردستان. جگه‌ له‌مانه‌ هاتنی توركیا بۆ ناو موعاده‌له‌كه‌ ده‌بێته‌ هۆی ئه‌وه‌ی توركیا لا له‌كێشه‌ی كورد بكاته‌وه‌‌و هه‌نگاوی به‌جێبنێ‌ له‌و پێناوه‌دا.

به‌كورتی‌و به‌كوردی ئه‌مه‌ریكاو یه‌كێتی‌ ئه‌وروپاو توركیا ده‌توانن رۆڵی گرنگ بگێرن له‌به‌لاداخستنی كێشه‌ی عێراق‌و باشووری كوردستان.
هاوڵاتی‌: ده‌وڵه‌ته‌ زلهێزه‌كانی دنیا به‌تایبه‌تی (به‌ریتانیا‌و فه‌ره‌نسا كه‌ له‌كاتی خۆیدا به‌پێی رێككه‌وتننامه‌ی سایكس- بیكۆ كوردستانیان دابه‌شكرد) به‌پێی به‌رژه‌‌وه‌ندییه‌كانی خۆیان ره‌زامه‌ندی بۆ دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تێكی وه‌ها بۆ كورد ده‌رده‌برن، تاكه‌ی كورد چاوه‌روانی ئه‌و رازیبوونه‌ بێت؟

عارف كه‌ریم: ده‌وڵه‌ته‌ زلهێزه‌كانی دنیا به‌درێژایی مێژوویان به‌پێی نه‌خشه‌و پلان‌و به‌رژه‌وه‌ندی تایبه‌تی خۆیان رێككه‌وتننامه‌ی زۆروزه‌به‌ندیان مۆركردووه‌ ‌له‌نێوخۆیاندا‌و چۆنیان ویستبێ نه‌خشه‌ی جیهانیان دارشتووه‌ته‌وه‌ له‌سه‌ر حسابی ده‌وڵه‌تان‌و میلله‌تانی ترو به‌ئاره‌زووی خۆیان ده‌ستكاری سنووری وڵاته‌كانیان كردووه‌.

له‌جه‌نگی یه‌كه‌می جیهاندا كه‌ وه‌رچه‌رخانێكی مێژوویی‌و سیاسی گه‌وره‌ی له‌گه‌ڵ‌ خۆی هێنا، ژماره‌یه‌ك گه‌ل‌و نه‌ته‌وه‌ بوونه‌ خاوه‌نی ده‌وڵه‌ت‌و سه‌ربه‌خۆیی خۆیان راگه‌یاند، هه‌ندێكی تر وه‌كو ئه‌رمه‌ن‌و كورد بوون به‌ژێر ده‌ستوپێوه‌‌و مافی بوون به‌خاوه‌نی ده‌وڵه‌تیان لێسه‌ندرایه‌وه‌، هه‌ڵبه‌ته‌ باری جیوپۆلیتیكی كوردستان‌و فاكته‌ره‌ نێوده‌وڵه‌تییه‌كان‌و زه‌رفه‌ زاتی‌و مه‌وزوعییه‌كانی كورد خۆی رێگه‌ی نه‌دا به‌و مافه‌ شاد ببێت.

ئه‌گه‌ر جه‌نگی یه‌كه‌می جیهان به‌نموونه‌ وه‌ربگرین، ئه‌وه‌مان بۆ ئاشكراده‌بێت كه‌ له‌گه‌ڵ‌ هه‌ڵگیرسانی شه‌ره‌كه‌دا له‌ساڵی 1914دا ئیپمراتۆری عوسمانی كه‌ ده‌سه‌ڵاتێكی فراوانی هه‌بوو، له‌ژوورووی ئه‌فه‌ریقاوه‌ بیگره‌ هه‌تا رۆژهه‌ڵاتی ناوه‌راست‌و به‌شێك له‌وڵاتانی ئه‌وروپاش، شه‌ره‌كه‌ی دۆراند‌و وه‌كو به‌فر توایه‌وه‌‌و له‌سه‌ر داروپه‌ردووی ئه‌و ده‌وڵه‌تانه‌ی تری نوێ سه‌ریانهه‌ڵدا، له‌ناوئه‌وانه‌ش عێراق كه‌ پێشتر له‌ویلایه‌ته‌كانی به‌سره‌‌و به‌غدا‌و موسڵ پێكهاتبوو. له‌م وه‌رچه‌رخانه‌ مێژووییه‌دا كورد ده‌رفه‌تێكی زێرینی باشی بۆ هه‌ڵكه‌وت بۆ ئه‌وه‌ی خۆی دروست بكات، به‌ڵام به‌داخه‌وه‌ ململانێی كوردو ئینگلیز، كورد‌و تورك له‌لایه‌ك‌و ئینگلیزه‌كان‌و تورك‌و ئینگلیزه‌كان‌و روسیش له‌لایه‌كی تر سه‌ری كوردیان خوارد‌و گه‌مه‌ ‌سیاسییه‌كه‌ له‌به‌رژه‌وه‌ندی تورك كۆتایی پێهات‌و له‌ساڵی 1916دا فه‌ره‌نسا‌و به‌ریتانیا په‌یماننامه‌ی سایكس- بیكۆ یان مۆركرد‌و كوردستانیان دابه‌شكرد، ساڵی 1921 كوردستان به‌زۆر‌و به‌ره‌سمی لكێنرا به‌عێراقه‌وه‌.

له‌ساڵی 1919دا ژه‌نه‌راڵ‌ شه‌ریف پاشا به‌شداری كرد له‌كۆنگره‌ی ئاشتی له‌پاریس‌و بیرخه‌ره‌وه‌یه‌كی پێشكه‌شكرد له‌سه‌ر پرسی كورد‌و دواتر كوردو ئه‌رمه‌ن بیرخه‌ره‌وه‌یه‌كیان دا به‌ده‌وڵه‌ته‌‌ سوێندخۆره‌كان‌و له‌‌ئه‌نجامی ئه‌م دوو ته‌قه‌لایه‌ له‌رۆژی 10/08/1920دا سوێندخۆره‌كان لایان له‌كورد كرده‌وه‌‌و رێككه‌وتنامه‌ی سیڤه‌ر یان مۆركرد‌و له‌به‌نده‌كانی 62، 63، 64دا به‌ئاشكرا دان نراوه‌ به‌سه‌ربه‌خۆیی كوردستاندا، به‌ڵام به‌داخه‌وه‌ دوایی گوێی پێنه‌درا‌و فه‌رامۆشكرا.

له‌ 24/07/1923دا توركیا‌و به‌ریتانیا كۆنگره‌یه‌كیان به‌ست له‌دژی كورد به‌ناوی كۆنگره‌ی لۆزان بۆ ئاشتی، له‌وێدا به‌ته‌واوی مافه‌كانی كوردیان پێشێلكرد‌و له‌رێككه‌وتننامه‌كه‌ی سیڤه‌ر په‌شیمانبوونه‌وه‌.

له‌چاوپێكه‌وتنێكی وه‌ها سه‌رپێییدا ناكرێ بچینه‌ ناو باس‌و لێكۆڵێنه‌وه‌ی مێژوویی دوورو درێژه‌وه‌‌و ئێره‌ جێگه‌ی ئه‌وه‌ نییه‌. به‌كورتی‌و به‌كوردی به‌نده‌ له‌مێژه‌وه‌ برواموایه‌ كه‌ ئه‌وانه‌ی كوردستانیان دابه‌شكردووه‌، هه‌ر ئه‌وانن كه‌ ده‌توانن كوردستان یه‌كبخه‌نه‌وه‌‌و سنوره‌ ده‌ستكرده‌كانی تێكبده‌نه‌وه‌، به‌واتایه‌كی تر به‌بێ زلهێزه‌كان كارێكی له‌م بابه‌ته‌ هه‌تا بڵێی ئاڵۆزه‌‌و كۆسپی زۆر دێته‌رێ، به‌ڵام ئه‌مرۆ كه‌ كوردستان كه‌وتووه‌ته‌ خانه‌ی به‌رژه‌وه‌ندی زلهێزه‌كانه‌وه‌، ئه‌وا بانگه‌شه‌ بۆ دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تی كوردی به‌پێی به‌رنامه‌یه‌كی تۆكمه‌ كارێكی ئاسانتره‌‌و زووتر خۆی ده‌دات به‌ده‌سته‌وه‌.

ئه‌گه‌ر بگه‌رێینه‌وه‌ بۆ به‌شی دووه‌می پرسیاره‌كه‌: هه‌تا كه‌ی كورد چاوه‌روانی ئه‌و رازیبوونه‌ی زلهێزه‌كان بێت؟ ئه‌وا ده‌ڵێم له‌پێشانا ده‌بێ كورد خه‌ریكی تیماركردنی ئه‌و زامانه‌ بێت كه‌ ئه‌وه‌تان به‌له‌شی بزووتنه‌وه‌ی ئازادیخوازی گه‌لی كورده‌وه‌، ده‌بێ خه‌ریكی پركردنه‌وه‌ی ئه‌و ده‌لاقانه‌ بێت كه‌ به‌له‌شیه‌وه‌یه‌، له‌پێش هه‌موویانه‌وه‌ گێرانه‌وه‌ی ناوچه‌ داگیركراوه‌كان (كه‌ ناوی ناوچه‌ دابراوه‌كانیان به‌سه‌ردا سه‌پاندووه‌) بۆ سه‌ر هه‌رێمی كوردستان‌و ده‌رچوونی سوپای توركیا له‌هه‌رێمی كوردستان كه‌ به‌ره‌زامه‌ندی سه‌رۆكی هه‌رێم هاتووه‌ته‌ ناوه‌وه‌، به‌بێ جێبه‌جێكردنی ئه‌م دوو خاڵه‌، دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌ت كه‌موكوری زۆری ده‌بێت‌. جگه‌ له‌وه‌ كورد ده‌بێ كاربكات له‌سه‌ر چه‌مكی نه‌ته‌وه‌یی به‌مانای خۆی ئه‌ویش به‌دروستكردنی نوخبه‌ی سه‌ركرده‌ (ده‌سته‌بژێر) بۆ ئه‌وه‌ی گوتارێكی سیاسی یه‌كگرتووی نوێ بنیات بنێ له‌گه‌ڵ‌ ستراتیژێكی نه‌ته‌وه‌یی نوێ كه‌ بریتییه‌ له‌پێداگرتن له‌سه‌ر مافی چاره‌ی خۆنوسین به‌دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تی كوردیشه‌وه‌، پێویسته‌ ئه‌مه‌ بكرێته‌ دروشمێك‌و دانه‌گیرێته‌ خواره‌وه‌. ئه‌م بانگه‌شه‌یه‌ جیاوازه‌ له‌بانگه‌شه‌كه‌ی ده‌سه‌ڵاتی سیاسی هه‌رێم كه‌ كۆده‌بێته‌وه‌ له‌م خاڵانه‌ی خواره‌وه‌دا:

أ‌- ئه‌گه‌ر ئیمه‌ی سه‌ركرده‌ تووره‌بووین له‌به‌غدا، ئه‌وا ده‌بێ هه‌موو گه‌لی كورد تووره‌ ببێ‌و چاو سووربكاته‌وه‌.ب‌- ئه‌گه‌ر بریاری شه‌رماندا، ئه‌وا ده‌بێ میلله‌تیش له‌گه‌ڵمان بێت‌و شه‌ربكاتت‌- ئه‌گه‌ر ئاشتیمانكرد له‌گه‌ڵ‌ دوژمندا، ئه‌وا ده‌بێ هه‌موومان له‌گه‌ڵ‌ ئاشتیدا بین‌و قه‌بووڵی بكه‌ینپ‌- ئه‌گه‌ر به‌هیچ رازی بووین، ئه‌وا ده‌بێ میلله‌ت نوتقی لێوه‌ نه‌یه‌ت‌و بێده‌نگ بێت‌و به‌هیچ رازیبێت.

له‌راستیدا زه‌مینه‌خۆشكردن‌و با‌نگه‌شه‌كردن بۆ دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تێكی سه‌ربه‌خۆ ده‌بێ له‌بازنه‌ی ئیراده‌ی تاكه‌كه‌س‌و حیزب‌و هۆز‌و خێڵ‌ بێته‌ده‌ره‌وه‌ ئه‌م خواسته‌ ده‌بێ ئیراده‌یه‌كی میللی‌و نه‌ته‌وه‌یی بێت‌و تێكرای گه‌لی كورد بریاری بۆ بدات پاشئه‌وه‌ی ده‌رفه‌تی له‌بارو گونجاو په‌یدا ده‌بێت‌و زه‌مینه‌ی بۆ خۆشده‌كرێ‌و له‌رێگه‌ی رێفرانده‌مێكی گشتی سه‌رانسه‌رییه‌وه‌ له‌كوردستاندا بریاری بۆ ده‌درێ‌و ئه‌م ئامانجه‌ پیرۆزه‌ ده‌كرێته‌ واقیع لای زلهێزه‌كان.

خاڵێكی تری گرنگ كه‌ پێویسته‌ له‌به‌رنامه‌ی كاركردندا بێت پیاچوونه‌وه‌و دارشتنه‌وه‌ی ده‌ستووره‌ به‌و شێوه‌یه‌ی كه‌ خزمه‌تی گه‌ل‌و كێشه‌ نه‌ته‌وه‌ییه‌كان بكات، ئه‌ویش‌ به‌دیاریكردنی مافی چاره‌ی خۆنووسین‌و دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تی كوردیشه‌وه‌‌‌‌، هه‌روه‌ها جه‌ختكردن له‌سه‌ر مافی ئازادی‌و دیموكراتی‌و نه‌هێشتنی گه‌نده‌ڵی ئیداری‌و ئابووری‌و سیاسی، ئه‌مه‌ش ئه‌وكاته‌ جێبه‌جێده‌بێت كه‌ كورد كاری كردبێ بۆ یه‌كخستنه‌وه‌ی ماڵی خۆی‌و هه‌ڵوه‌شاندنه‌وه‌ی هه‌رشتێك ناوی دوو ئیداره‌ بێت یان په‌نجا به‌په‌نجا بێت.

هه‌ڵبه‌ته‌ به‌دامه‌زراوه‌كردنی حكومه‌ت‌و ده‌زگاكانی ده‌وڵه‌ت‌و جیاكردنه‌وه‌ی حیزب له‌حكومه‌ت‌و رێگه‌پێنه‌دانی كه‌ ده‌ستوه‌ربدات له‌كاروباری حكومه‌ته‌وه‌ كاریكی هه‌تا بڵێی پیرۆز‌و به‌جێیه‌.

له‌پاڵ‌ ئه‌مانه‌ی سه‌ره‌وه‌دا پێویسته‌ ده‌سه‌ڵاتی سیاسی په‌یوه‌ندی خۆیان توندوتۆڵ‌ بكه‌ن له‌گه‌ڵ‌ رێكخراوه‌ مه‌ده‌نییه‌كان به‌تایبه‌تی رێكخراوی مافی مرۆڤ له‌ناوه‌وه‌‌و ده‌ره‌وه‌ی كوردستان‌و له‌هه‌وڵی په‌یداكردنی پشتگیری‌ زیاتربن بۆ گه‌لی كورد‌و واز له‌و قسه‌ سواو به‌سه‌رچوانه‌ بهێنن كه‌ جاروبار هه‌ڵیده‌رێژن‌و هه‌ره‌شه‌ی میلله‌تی پێده‌كه‌ن وه‌كو (ئێمه‌ به‌خوێن هاتووین‌و به‌خوێنیش ده‌رۆین). ئه‌م قسانه‌ بۆ ئه‌م سه‌رده‌مه‌ی ئێستا ده‌ستنادات‌و له‌فه‌رهه‌نگی سیاسیشدا جێیاننابێته‌وه‌.

من پێموایه‌ ئه‌م هه‌نگاوانه‌ هه‌موویان ئیجابین‌و ده‌كرێ كورد نزیكبخاته‌وه‌ له‌دنیای ده‌ره‌وه‌، زه‌مینه‌ش خۆشبكات بۆ داهاتوویه‌كی باشتر.هاوڵاتی‌: چۆن لێكدانه‌وه‌و هه‌ڵوێستی پارتی دیموكراتی كوردستان‌و مه‌سعود بارزانی، هه‌روه‌ها بزووتنه‌وه‌ی‌ گۆران‌و نه‌وشیروان مسته‌فا ده‌خوێنیته‌وه‌ سه‌باره‌ت به‌دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تێكی سه‌ربه‌خۆ بۆ كورد؟

عارف كه‌ریم: سه‌ره‌تای ئابی 1946 پارتی دیموكراتی كوردستان دامه‌زراوه‌. ئه‌و دروشمانه‌ی سه‌ركرده‌ كلاسیكییه‌كانی كورد به‌رزیانكردبووه‌وه‌ سه‌باره‌ت به‌دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تی كوردی، ئه‌مان پێچایانه‌وه‌‌و كه‌ ململانێ‌و ناكۆكی نوێ ده‌ستیپێكرد له‌گه‌ڵ حكومه‌ته‌ یه‌ك له‌دوای یه‌ك هاتووه‌كانی به‌غدا، ئه‌مان له‌سفره‌وه‌ ده‌ستیانپێكرده‌وه‌ به‌م شێوه‌یه‌ی لای خواره‌وه‌ درووشمه‌كانیان به‌رزكرده‌وه‌:

جێبه‌جێكردنی ماده‌ی سێی ده‌ستووری عێراقی سه‌روه‌ختی عه‌بدولكه‌ریم قاسم كه‌ باسی هاوبه‌شی كورد‌و عه‌ره‌ب ده‌كات له‌ عێراقدا — لامه‌ركه‌زی — حوكمی زاتی — حوكمی زاتی حه‌قیقی — فیدراڵی.ئه‌مه‌ ئه‌وه‌ پیشانده‌دات كه‌ پارتی دیموكراتی كوردسان فری به‌خه‌باتی رزگاری‌و دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تی كوردییه‌وه‌ نه‌بووه‌‌و شه‌ری كردووه‌ له‌پێناوی شه‌ردا‌و شه‌ریش بۆ قاتوقركردنی كورد.

له‌ساڵی 1964وه‌ شه‌ری خۆكوژی ده‌ستیپێكرد تاساڵی 1997ی خایاند‌و به‌فشاری ئه‌مه‌ریكا كۆتایی پێهات. ته‌نیا له‌ساڵی 1994وه‌ تاساڵی 1997 قوربانییه‌كانی شه‌ری نێوان ئه‌مان‌و یه‌كێتی نزیكه‌ی 7000حه‌وت هه‌زار كه‌س بووه‌ كه‌ هه‌مووشی له‌سه‌ر پاره‌ی ئیبراهیم خه‌لیل‌و ده‌سه‌ڵات بوو.

سیاسه‌تی شێواو‌و كالفامانه‌ی پارتی‌و یه‌كێتی، ئه‌نفال‌و گازی كیمیایی بۆ كورد هێنا، له‌ناو ئه‌وانه‌ش تیاچوونی 8000 هه‌شت هه‌زار بارزانی بوو.كاتی خۆی كه‌ قه‌تڵوعامی جوله‌كه‌ كرا له‌لایه‌ن نازییه‌كانه‌وه‌، جوله‌كه‌كان توانییان له‌سه‌ر ئێسكوپروسكی قوربانیانی هۆلۆكۆست ده‌وڵه‌ت بنیات بنێن، به‌ڵام ئه‌وانه‌ی ئێمه‌ بێده‌نگییان هه‌ڵبژارد به‌رانبه‌ر به‌جینۆساید‌و كۆمه‌ڵكوژی گه‌له‌كه‌یان‌و جه‌للاده‌كه‌ی كوردیان باوه‌ش پیاكردو له‌خۆیاندا رانه‌بینی له‌ئاستی گه‌وره‌یی تراژیدیا‌و كاره‌ساته‌كانمان، به‌تایبه‌تی هه‌ڵه‌بجه‌و ئه‌نفال به‌رز خۆیان رابگرن، نه‌یانتوانی ئه‌م ماڵوێرانی‌و به‌دبه‌ختییه‌ی كورد بكه‌نه‌ راستییه‌كی مێژوویی بۆ تێگه‌یشتن له‌كێشه‌ی ره‌وای گه‌له‌كه‌یان كه‌ ده‌یتوانی ئاسۆیه‌كی رووناك له‌گه‌ڵ خۆی بهێنێ، نه‌یانتوانی ده‌رفه‌ته‌ زێرینه‌كان بقۆزنه‌وه‌ بۆ به‌رژه‌وه‌ندی گه‌له‌كه‌یان.

ئێمه‌ خاوه‌نی كولتورێكی سه‌قه‌تین كه‌ زیاتر له‌نیو سه‌ده‌یه‌ حیزبی سه‌قه‌ت‌و سیاسه‌تمه‌داری سه‌قه‌ت‌و سیستمی سه‌قه‌تمان بۆ به‌رهه‌م دێنێ جگه‌ له‌بیركردنه‌وه‌ی خێڵه‌كی كه‌ باڵی خۆی كێشاوه‌ به‌سه‌ر كۆمه‌لگاكه‌ماندا‌و هه‌روا به‌ئاسانی ناتوانین لێی رزگاربین.

بیركردنه‌وه‌ی خێڵه‌كی كۆمه‌ڵگایه‌كی گه‌شه‌كردووی ناوێت كه‌ تێیدا یاسا‌و ده‌ستوور سه‌روه‌ربێت‌و به‌رژه‌وه‌ندی نه‌ته‌وه‌یی‌و نیشتمانی بخاته‌ سه‌رو به‌رژه‌وه‌ندی تاك‌و حیزبه‌وه‌. بیركردنه‌وه‌ی خێڵه‌كی كۆمه‌ڵگایه‌كی راوه‌ستاوی ده‌وێت‌و بروای به‌خه‌بات‌و تێكۆشانی سه‌رده‌م‌و هاوچه‌رخ نییه‌‌و ده‌یه‌وێ خۆی كۆنترۆڵی تاكه‌كانی ناو كۆمه‌ڵ‌ بكات به‌پێی داب‌و نه‌ریتێكی كۆن‌و به‌سه‌رچوو، خۆی سنوور دابنێت بۆ ئازادی‌و دیموكراتی‌و مافی تاكی كورد له‌كایه‌ جیاجیاكاندا.

حیزبێك وه‌ها بیربكاته‌وه‌‌و ئه‌مانه‌ی سه‌ره‌وه‌ پاشكۆی سیاسی ئه‌وبن، ئایا ده‌توانێت بانگه‌شه‌ی دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تی كوردی بكات؟ بێگومان نه‌خێر.

هه‌ر حیزبێك بیر له‌دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تی كوردی بكاته‌وه‌ له‌پێشاندا ده‌بێ ئه‌و راستییه‌ بزانێ كه‌ كورد میلله‌تێكی به‌لایه‌نی كه‌مه‌وه‌ 40 ملیۆنییه‌‌و گه‌وره‌ترین گروپی خه‌ڵكییه‌ له‌سه‌ر رووی زه‌وی كه‌ گه‌وره‌ترین قوربانیداوه‌، به‌ڵام ئه‌وه‌ هه‌ر كورده‌ كه‌ زیاتر له‌نیو سه‌ده‌یه‌ له‌سایه‌ی حیزبه‌ بۆرژوازییه‌كاندا خه‌بات‌و تێكۆشان ده‌كات‌و خوێن ده‌دات كه‌چی هیچی به‌هیچ نه‌كردووه‌‌و نه‌بووه‌ته‌ خاوه‌نی‌ ده‌وڵه‌تی خۆی چونكه‌ سه‌ركرده‌كانی له‌خه‌می ئه‌و میلله‌ته‌دا نه‌بوون‌و گوێیان نه‌داوه‌ته‌ خوێن‌و ئاره‌ق‌و فرمێسكی خه‌ڵكی.

من تێناگه‌م گه‌لی كورد چی كه‌متره‌ له‌گه‌لانی روس، چین، كوبا، ڤیتنام، یۆگۆسلافیا‌و جه‌زائیر كه‌ هیچیان 50 ساڵ‌ خه‌باتیان نه‌كرد، كه‌چی توانییان سه‌ركه‌وتن به‌ده‌ستبهێنن.میلله‌تانی تری هندو پاكستان، ئیسپانیا، پورتوگال، چیكۆسلۆفاكیا‌و سودان زیاتر له‌نه‌ته‌وه‌یه‌ك بوون‌و دوایی توانییان سه‌ربه‌خۆیی خۆیان رابگه‌یه‌نن‌و ده‌وڵه‌تی نه‌ته‌وه‌یی خۆیان دامه‌زرێنن‌و له‌یه‌كجیاببنه‌وه‌.

من پێموایه‌ ئه‌م گه‌لانه‌ خاوه‌نی سه‌ركرده‌ی راستگۆ‌و نه‌ترس‌و شۆرشگێر‌و دڵسۆز بوون بۆیه‌ گه‌یشتن به‌ئامانجی خۆیان، ئه‌مانه‌ی خۆشمان تازه‌ به‌تازه‌ بیرله‌وه‌ده‌كه‌نه‌وه‌ نه‌وه‌كانی خۆیان بهێننه‌ پێشه‌وه‌‌و‌ یه‌ك له‌دواییه‌ك ئاڵوگۆری ده‌سه‌ڵاتیان پێبكه‌ن، ئیتر چۆنچۆنی ده‌توانن دروشمی دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تی كوردی به‌رز بكه‌نه‌وه‌.ده‌رباره‌ی بزووتنه‌وه‌ی گۆران، هه‌ڵوێست‌و لێكدانه‌وه‌یان سه‌باره‌ت به‌دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تێكی سه‌ربه‌خۆ بۆ كورد، ده‌مه‌وێ بڵێم كه‌ ئه‌وان رێكخراوێكی نوێی ئۆپۆزسیۆنن له‌گۆره‌پانی سیاسیدا‌و ده‌سه‌ڵات له‌ده‌ستیاندا نییه‌‌و ناتوانن بریاری چاره‌نوسسازی گه‌وره‌ بده‌ن به‌حوكمی ئه‌وه‌ی خاوه‌نی ته‌نیا 25 كورسین له‌په‌رله‌مانی كوردستاندا، به‌ڵام ده‌توانن له‌سه‌ر چه‌مكی نه‌ته‌وه‌یی كاربكه‌ن‌و زه‌مینه‌ خۆشبكه‌ن بۆ وشیاركردنه‌وه‌ی خه‌ڵك‌و ده‌سه‌ڵاتی سیاسی سه‌باره‌ت به‌كارو پرۆژه‌ی هاوبه‌ش له‌و پێناوه‌دا، ئه‌وان تائێستا نه‌بوونه‌ته‌ حیزبێكی سیاسی‌و كۆنگره‌یان نه‌به‌ستووه‌‌و جارێ نازانرێ پرۆگرام‌و په‌یره‌وی ناوخۆیان چۆن ده‌بێ، ئه‌وه‌ی كه‌ ده‌بینرێ ئه‌وه‌یه‌ كه‌ گۆران قورسایی خۆی فرێداوه‌ته‌ سه‌ر قه‌ڵاچۆكردنی گه‌نده‌ڵی‌و كۆنترۆڵكردنی حكومه‌ت له‌كاره‌كانیاندا‌و په‌نجه‌ راكێشان بۆ هه‌موو كارێكی ناره‌وا، هه‌روه‌ها كاركردن بۆ ئه‌وه‌ی حیزب له‌حكومه‌ت جیابكه‌نه‌وه‌‌و یاسا‌و ده‌ستوور سه‌روه‌ربێت.هه‌رچه‌ند ئه‌وان دروشمێكیان نییه‌ به‌ناوی مافی چاره‌ی خۆنووسین‌و دامه‌زراندنی ده‌وڵه‌تی كوردی كه‌ كاری له‌سه‌ر بكه‌ن، برواشم نییه‌ دژی ئه‌و خواسته‌ بن كه‌ هی هه‌موو گه‌لی كورده‌.

Share